Gorge de Todra,
een must voor iedere klimgek!

Door: Niek Fransen en Suzan Dudink

De ingeving kwam niet uit een van de gerenommeerde bladen of van enthousiaste verhalende klimmers, noch het internet. De medewerker van het reisbureau opperde Agadir omdat we Tenerife, Mexico en San Fransisco te duur vonden. Marokko bleek een zeer lucky shot voor onze trip begin december, in Agadir zijn we echter niet geweest!

Een uitgebreid klimgebied in een mooi land met een interessante cultuur, prachtige gevarieerde landschappen en bovenal kwalitatief zeer goede (roodkleurige) kalk.

Je hoort uiteenlopende verhalen over Marokko en het klimgebied de Todra. Meest opvallend zijn de negatieve verhalen over het land zelf en de inwoners. Opvallend omdat wij zeer hebben genoten van beiden. Het land is zeer divers; een bijzondere combinatie van verschillende tijdperken. Aan de kust vind je veel industrie en de strook tussen de kust en het atlasgebergte wordt intensief benut door akkerbouw. Het atlasgebergte is een woest en ruig gebergte met en de hoogste top van Noord Afrika. Aan de andere kant tref je uitgestrekte gebieden aan met telkens andere vormen en vooral veel droogte. Land lijkt van iedereen en wordt vooral benut door de ontelbare hoeveelheid kuddes geiten die op plaatsen komen waar menig klimmer jaloers op is.

Vallei de Todra

Een bezoek aan Marokko is anders dan je klimbezoek aan Zuid Frankrijk, je bevindt je in een ander continent. Dit verschil zie je niet alleen, je ondervindt het ook. Mensen spreken je aan om hun diensten en producten aan te bieden. Je kan dus niet anoniem over straat lopen. Op de Souk ben je ieders vriend en krijg je menig maal de bekendere Nederlandse spreuken naar je toegeworpen 'kijken kijken niet kopen' en '88 allemachtig prachtig'. In plaatsen lopen mensen met je mee en bieden zich aan als je gids. We vonden dit contact leuk, je spreekt de locale bevolking en (pseudo) gidsen weten veel over de historie en cultuur te vertellen. Wees niet verbaasd als je na een mooie tour door Tenerhir (de plaats dicht bij het klimgebied) wordt uitgenodigd om een in traditionele kashba een kopje thee te drinken en onderwijl 30 tapijten voorbij te zien komen.

Tenerhir

De Todra is een van de kloven in de Atlas en wel de meest ruige. Via een smalle kloof waar twee hotelletjes in zitten, kom je in de bredere kloof terecht. In de smalle kloof ontspringt de bron die richting woestijn stroomt en waarlangs een van de langste palmoases van Marokko ligt. We hebben ons laten vertellen dat de bron vernoemd is naar een vrouw die trouwde met een zoon van Mohammed. De brede kloof is een aantal kilometers lang. In het toeristenseizoen slenteren veel toeristen door het begin van de kloof. We verbleven in hotel Jasmine in de smalle kloof.

De klimgebieden liggen verspreid; sector mansour ligt net voor de kloof tegenover hotel Mansour. In de smalle kloof liggen onder andere sector de Meuk en Hollandais. In de grote kloof liggen de meeste gebieden.

Van Güllich is een overhang van 30 tot 40 graden met mooi ronde gaten, speten en colonnettes. Hier zitten de zwaarste routes van het gebied. De gradatie varieert van 6a tot 8b+. De mooiere routes zijn in de 7e en 8e graad. Als je de smalle kloof uitloopt zie je de sector hoog voor je liggen, loop links van het droge zijriviertje ongeveer 20 minuten omhoog. De meeste routes bevinden zich op de band die makkelijk via de linker zijkant bereikbaar is.

Petit gorge

Petit Gorge (zie foto hierboven) is een absolute aanrader. Na een mooie wandeling van zo'n 30 minuten door de lange kloof kom je in een klein klimparadijs. Aan beide kanten van de droge rivier zijn de wanden behaakt. De wanden variëren van plaat tot lichte overhang. Veel routes hebben een combinatie van deze wandvormen waardoor de routes in het algemeen technisch zijn. Verzuringsroutes als in Van Güllich zijn hier weinig te vinden. De spreiding in gradatie is groot; van 4 tot 8a+. Het merendeel van de routes is in de 6e graad (31 van de 60 routes). Een klimhal zal jaloers zijn op de verdeling. Pas op voor steenslag bij de routes op het eind van Tacos nord. Echte aanraders zijn Docteur exentriek (6a+), 4 express (6c+), Nala de Nala (7b+) en al is het voor de naam; Gne gne (7c+). Eigenlijk zijn bijna alle routes mooi in deze sector . . . eigenlijk is de sector gewoon een aanrader.

El Caos is een blok en ligt net voor de Gorge. Er zitten maar weinig routes op (6) maar de routes zijn wel mooi; van zware overhang tot muur. De gradatie is van 6a tot 7c+

In de Smalle kloof liggen de sectoren de Meuk en Mur des hollandes. Hier is het allemaal begonnen. De eerste 8a is hier door Nederlanders geopend. In de kloof kan je niet in de zon klimmen en is het vaak druk. Bovendien is een groot aggregaat geplaatst onder een van de sectoren wat het klimplezier bepaald niet vergroot. De wanden zien er mooi uit maar we hebben er niet geklommen.

Mansour

Deze sector bevindt zich voor de smalle kloof. Vanwege de hotels en het dorp hangen hier regelmatig jongeren rond en is de sector een van de drukker bezochten. Wat niet betekent dat de sector is afgeklommen. Op de grove rode kalk sta je echt als een huis. Er zijn enkele mooie lange platen en muren. De routes zijn 5e en 6e graads. Vanwege de grove structuur kan je eigenlijk overal goed staan waardoor de routes wat overwaardeerd zijn. Mansour heeft ook enkele lange routes (ong. 8 touwlengtes).

Jardins

Op een aantal plaatsen kan je meerdere touwlengtes klimmen. Sector Jardins is de meest toegankelijke. Direct recht in de grote kloof doemt de wand op (zie foto hierboven). Het is een lange plaat met wederom de grove structuur. De routes zijn lang en sympathiek variërend van 4 tot 6c.

Elefant en Trainee blanche.

De mooiste sector van het gebied, zie de foto hieronder. Komend uit de kleine kloof zie je de wand ver en hoog liggen rechts naast Van Güllich. Na een wandeling van 20 minuten kom je bij de solide wand met fraai uitzicht. De wand glooit horizontaal en verticaal. Routes variëren van 4+ tot 7c. De meeste routes zijn tussen de 6b en 7b. Je klimt voornamelijk op gaten en randjes. Soms kom je een kleine colonnette tegen. De wand laat zich goed vergelijken met sector José in Seynes.

Boulderen

De boulders staan niet in de topo opgenomen maar zijn er genoeg. Soms is een boulder duidelijk, soms kan je je eigen fantasie laten botvieren. We hebben enkele traverses geopend en hebben een project achtergelaten. De grove structuur van de kalk is wel dodelijk voor de vingers.

Onder Agadir schijnt een bouldergebied in ontwikkeling te zijn, in de Grimper van februari 2002 staat hier een mooie foto van.

En verder?

De koningssteden van Marokko met de hectische medina's en mooie sfeer zijn een bezoek waard. Wij hebben een roadtrip gemaakt van woestijn naar kust wat ook erg mooi is vanwege de voortdurende landschapsveranderingen. Erg Shebbi is een bekende zandwoestijn waar ook veel films zijn opgenomen.

Via een aantal valleien en steppen kom je aan bij het atlasgebergte. Aan de andere kant beland je in een volledig ander landschap, sterker gecultiveerd effectiever benut en veel groener! De kust is ook bijzonder mooi.

Overnachten

In de Todra zijn verschillende (budget) hotels. Wij hebben een kamer gehuurd in hotel Jasmine, als klimmer krijg je hier in de regel korting en het personeel is zeer vriendelijk. Kamperen is ook mogelijk en in Tenerhir zijn luxere hotels. Een overnachting varieert van 5 euro (domitory) tot 15 euro in de budgethotels.

Vervoer

Een auto kan je het beste huren op het vliegveld voor ongeveer 200 euro per week. Vooraf boeken op internet is aanzienlijk duurder. Op het vliegveld zijn de verscheidene bekende verhuurorganisaties aanwezig. Bedenk wel dat de auto alleen verzekerd is op verharde wegen. In Marokko rijden kan even wennen zijn. Bewegwijzering is niet altijd even duidelijk . . . ahum, soms helemaal niet duidelijk. Marokko kent een uitgebreid en betaalbaar bussennetwerk. Het treinennetwerk beperkt zich tot de kust met en vertakking naar Marrakesh. De Atlas is een te grote barrière.

Erg Shebbi woestijn

Wanneer

In het voor- en najaar zijn de omstandigheden het beste. Maar de winter is ook goed klimbaar (15 tot 20 graden). De winter heeft als voordeel dat er (behalve met de kerstvakantie) weinig toeristen zijn. De zomer is te heet!

Topo's

Op internet zijn twee topo's te vinden; op PlanetMountain en op SOeScalade (de laatste niet gevonden; red. climbing.nl).

De topo die van het gebied is gedrukt schijnt nog wel te bestellen te zijn maar is geen aanrader; erg duur (ongeveer 30 euro), achterhaald en incorrect. In Rock en Wall . . . jaar . . nummer . . . . staat een uitgebreid stuk over de Todra. Met de verschillende topo's van internet en een kopie hiervan kom je een eind. Locals kunnen je uiteraard het beste adviseren.